ଧ୍ୟାନ ବିଖଣ୍ଡନ ଓ ଭାବନାତ୍ମକ ଯନ୍ତ୍ରଣା: 18-45 ବର୍ଷ ବୟସର ଭାରତୀୟ ବୟସ୍କଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ବ୍ୟବହାର ଉପରେ ଏକ ମିଶ୍ରିତ-ପଦ୍ଧତି (mixed-methods) ଅଧ୍ୟୟନ
ମୂଳ ଶୀର୍ଷକ: Attention fragmentation and emotional distress: a mixed-methods study of social media use among Indian adults aged 18-45 years
ଏହି ଅଧ୍ୟୟନର ଲେଖା AI ସାହାଯ୍ୟରେ ଅନୁବାଦ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ମାତୃଭାଷା ଥିବା କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାକୁ ଯାଞ୍ଚ କରିନାହାନ୍ତି।
ସରଳ ଭାଷାରେ
582 ଜଣ ଭାରତୀୟ ବୟସ୍କଙ୍କ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଏହି ସର୍ଭେରେ ଦେଖାଗଲା ଯେ ଯେଉଁମାନେ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ଅଧିକ ସମୟ ବିତାଉଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ଥିଲା। ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଧ୍ୟାନ ଥିବା ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଚିନ୍ତା (ଆଙ୍କଜାଇଟି) ଓ ମନ ଖରାପ ରହିବା କଥା ଜଣାଇଲେ। ଅନେକ କହିଲେ ଯେ Reels ଓ WhatsApp ମଧ୍ୟରେ ବାରମ୍ବାର ଡେଇଁବା ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ମନ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ ଏକ ସମ୍ପର୍କ ଦର୍ଶାଏ, ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ଏହି ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରେ ବୋଲି ନୁହେଁ।
ଗବେଷଣା କ’ଣ କହେ
46.4% ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୟାନ-ବିଖଣ୍ଡନ (attention fragmentation) ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଥିଲେ (ସବୁଠାରୁ ତଳ MAAS ଟର୍ଶାଇଲ୍ ବା ତୃତୀୟାଂଶ), ଏବଂ ବିଖଣ୍ଡନ ଦୈନିକ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ଘଣ୍ଟା ସହ ସହସମ୍ପର୍କିତ (correlated) ଥିଲା। ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ବିଶ୍ଳେଷଣ (mediation analysis)ରେ, ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ସକ୍ରିୟତା (engagement) ଓ ଚିନ୍ତା (anxiety) ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କର 68% ବିଖଣ୍ଡନ ଦ୍ୱାରା ବୁଝାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଅବସାଦ (depression) ପାଇଁ 63%। ସାକ୍ଷାତକାର ଦେଇଥିବା ଲୋକେ Instagram Reels ଓ WhatsApp ମଧ୍ୟରେ ଲଗାତାର ଡେଇଁବାକୁ 'ମାନସିକ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତତା' (mental clutter) ଓ ନିଦରେ ବାଧାର କାରଣ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
ଏହା କ’ଣ ପ୍ରମାଣିତ କରେ ନାହିଁ
ସବୁଠି ଲୋକେ ନିଜେ ଜଣାଇଥିବା (self-report) ମାପ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଛି; MAAS ଧ୍ୟାନ ବିଖଣ୍ଡନର କେବଳ ଏକ ପରୋକ୍ଷ ସୂଚକ (proxy); ଫଳାଫଳ କେବଳ ସକ୍ରିୟ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଭାବେ ଲାଗୁ ହୁଏ; ମାନସିକ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ (psychiatric diagnosis) ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଥିଲା। କ୍ରସ୍-ସେକ୍ସନାଲ୍ (ଗୋଟିଏ ସମୟର) ତଥ୍ୟ ଉପରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ବିଶ୍ଳେଷଣ କାରଣ-ଫଳର ପଥ ପ୍ରମାଣିତ କରିପାରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଶର୍ଟ ଭିଡିଓକୁ ସାଧାରଣ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆଠାରୁ ଅଲଗା ଭାବେ ମପାଯାଇନଥିଲା।
ଆମ ପାଇଁ ଏହା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ
ଭାରତୀୟ ପ୍ରମାଣ, ଯାହା Reels ଓ WhatsApp କେନ୍ଦ୍ରିକ ଅଧିକ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ସକ୍ରିୟତାକୁ ବିଖଣ୍ଡିତ ଧ୍ୟାନ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା (distress) ସହ ଯୋଡ଼େ। ଏହା ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆକୁ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ମାପେ ଏବଂ କ୍ରସ୍-ସେକ୍ସନାଲ୍, ତେଣୁ ଏହାକୁ Reels-ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କିମ୍ବା କାରଣ-ଫଳ (causal) ପ୍ରମାଣ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଏହା REELFREE NATIONର ବ୍ୟାଖ୍ୟା, ଅଧ୍ୟୟନର ଫଳାଫଳ ନୁହେଁ।
ସଂଶୋଧନ
[2026-10-11] Added an “In simple words” summary.