संशोधन ग्रंथालय

1. थायलंडमधील प्रीस्कूल वयाच्या मुलांमध्ये short-form video माध्यम वापर आणि दुर्लक्ष, अतिसक्रिय-आवेगी, तसेच oppositional defiant लक्षणे यांतील संबंध

   Anuroj, K.; Aroonkamonsri, V.
   BMC Public Health

   या अभ्यासात थायलंडमधील 3–5 वर्षांच्या प्रीस्कूल वयाच्या मुलांकडे पाहिले गेले. short-form video वापर आणि काळजीवाहकांनी नोंदवलेल्या वर्तन-संबंधित लक्षणांमध्ये संबंध आहे का, हे तपासले गेले. मुलांनी सरासरी 3.0 तास प्रतिदिन स्क्रीन वापरली. त्यात 1.6 तास short-form video होता. short-form video चा जास्त वापर हा अधिक दुर्लक्ष, अतिसक्रिय-आवेगी, आणि oppositional defiant लक्षणांशी संबंधित होता. हा अभ्यास cross-sectional असल्यामुळे, short-form video वापरामुळे ही लक्षणे झाली का हे तो दाखवू शकत नाही.

   रचना

   एका वेळचा (क्रॉस-सेक्शनल)

   वर्ष

   2026

   कुठे

   थायलंड

   विषय

   लक्ष, डिजिटल वर्तन, तरुणांचे स्वास्थ्य

   मर्यादा

   मर्यादा नोंदवल्या आहेत

2. वैद्यकीय विद्यार्थ्यांमध्ये short-form video वापराचा लक्ष नियंत्रण आणि झोपेच्या गुणवत्तेशी संबंध: एक cross-sectional अभ्यास

   Mohammed, B. A.; Allampally, S.; Sadanandam, P. et al.
   Cureus

   या cross-sectional अभ्यासात 342 वैद्यकीय विद्यार्थ्यांमधील short-form video वापर पाहिला. जे विद्यार्थी short-form video अॅप्स जास्त वेळा उघडत होते, त्यांच्यात लक्ष नियंत्रण कमी होते, तर जे विद्यार्थी जास्त वेळ पाहत होते, त्यांची झोपेची गुणवत्ता अधिक खराब होती. हा अभ्यास cross-sectional असल्यामुळे, तो कारण-परिणाम नव्हे तर संबंध दाखवतो.

   रचना

   एका वेळचा (क्रॉस-सेक्शनल)

   वर्ष

   2026

   विषय

   लक्ष, डिजिटल वर्तन, झोप

   मर्यादा

   मर्यादा नोंदवल्या आहेत

3. लक्ष-संबंधित उतावळेपणा, short-form video चा वापर आणि किशोरवयीन मुलांचे शाळेतील गैरवर्तन: पालकांच्या मीडिया मध्यस्थीच्या मध्यस्थीकारी भूमिकेचा अभ्यास

   Li, L.; Jia, C. X.
   Humanities and Social Sciences Communications

   या cross-sectional अभ्यासात 839 चिनी किशोरवयीन मुलांमध्ये short-form video चा वापर, लक्ष-संबंधित उतावळेपणा, आणि शाळेतील गैरवर्तन यांचा अभ्यास करण्यात आला. लक्ष-संबंधित उतावळेपणा हा short-form video च्या वापराशी सकारात्मकरीत्या संबंधित होता, आणि हे दोन्ही शाळेतील गैरवर्तनाशीही सकारात्मकरीत्या संबंधित होते. पालकांची सक्रिय media mediation ही लक्ष-संबंधित उतावळेपणा आणि शाळेतील गैरवर्तन यांच्यातील संबंधात मध्यस्थी करत असल्याचे नोंदवले गेले.

   रचना

   एका वेळचा (क्रॉस-सेक्शनल)

   वर्ष

   2026

   कुठे

   चीन

   विषय

   लक्ष, डिजिटल वर्तन, शिक्षण

   मर्यादा

   मर्यादा नोंदवल्या आहेत

4. लक्ष विखुरणे आणि भावनिक त्रास: 18-45 वर्षे वयाच्या भारतीय प्रौढांमधील सोशल मीडिया वापराचा मिश्र-पद्धती (mixed-methods) अभ्यास

   Bayaskar, S.; Sharma, D.
   BMC Psychology, 14, 1080

   582 भारतीय प्रौढांच्या या सर्वेक्षणात असे आढळले की सोशल मीडियावर जास्त वेळ घालवणाऱ्या लोकांचे लक्ष विखुरलेले, तुटक असण्याची शक्यता जास्त होती. ज्यांचे लक्ष विखुरलेले होते, त्यांनी जास्त चिंता आणि उदास मनःस्थितीही नोंदवली. अनेकांनी सांगितले की Reels आणि WhatsApp यांच्यात सतत इकडून तिकडे जाण्यामुळे त्यांचे मन गोंधळलेले राहते. हा अभ्यास एक संबंध दाखवतो; सोशल मीडियामुळे या समस्या होतात, हे तो दाखवत नाही.

   रचना

   एका वेळचा (क्रॉस-सेक्शनल)

   वर्ष

   2026

   कुठे

   भारत

   विषय

   लक्ष, डिजिटल वर्तन, मानसिक स्वास्थ्य

   मर्यादा

   मर्यादा नोंदवल्या आहेत

5. Reels पासून स्मरणशक्तीपर्यंत: तरुणांमध्ये शॉर्ट व्हिडिओचे व्यसन आणि स्मरणशक्तीचे कार्य यांच्यातील संबंधात लक्ष अंशतः मध्यस्थाची (mediator) भूमिका बजावते

   Al-Leimon, O.; Pan, W.; Jaber, A.-R. et al.
   Healthcare (Basel), 13(3), 252

   जॉर्डनमधील 1,000 हून अधिक विद्यापीठ विद्यार्थ्यांच्या सर्वेक्षणात, निम्म्या विद्यार्थ्यांमध्ये शॉर्ट व्हिडिओच्या व्यसनाची मध्यम ते जास्त लक्षणे दिसली. व्यसनाचे जास्त गुण असलेल्या विद्यार्थ्यांनी स्मरणशक्तीच्या जास्त अडचणी नोंदवल्या — काही प्रमाणात कमकुवत लक्षामुळे — आणि त्यांचे परीक्षेतील गुण (grades) सहसा कमी होते. आधी काय आले, हे हा अभ्यास सांगू शकत नाही.

   रचना

   एका वेळचा (क्रॉस-सेक्शनल)

   वर्ष

   2025

   कुठे

   जॉर्डन

   विषय

   लक्ष, डिजिटल वर्तन, शिक्षण, तरुणांचे स्वास्थ्य

   मर्यादा

   मर्यादा नोंदवल्या आहेत

6. थायलंडमधील शालेय वयातील मुलांमध्ये short-form व्हिडिओ माध्यमांचा वापर अधिक दुर्लक्षात्मक लक्षणांशी संबंधित आहे: एका cross-sectional सर्वेक्षणातून मिळालेले निष्कर्ष

   Chiencharoenthanakij, R.; Yothamart, K.; Chantathamma, N. et al.
   Brain and Behavior

   थायलंडमधील या सर्वेक्षणात 6-12 वयाच्या मुलांमध्ये short-form व्हिडिओ वापर आणि दुर्लक्षात्मक वर्तन यांचा संबंध आहे का, हे पाहिले गेले. short-form व्हिडिओचा वापर जास्त असणे हे अधिक दुर्लक्षात्मक वर्तनाशी संबंधित होते, आणि हा संबंध कमी वयाच्या मुलांमध्ये अधिक मजबूत होता. hyperactive-impulsive किंवा oppositional-defiant वर्तनांशी महत्त्वपूर्ण संबंध आढळला नाही.

   रचना

   एका वेळचा (क्रॉस-सेक्शनल)

   वर्ष

   2025

   कुठे

   थायलंड

   विषय

   लक्ष, डिजिटल वर्तन, तरुणांचे स्वास्थ्य

   मर्यादा

   मर्यादा नोंदवल्या आहेत

7. स्क्रोल करणे थांबवता येत नाही! किशोरवयीनांच्या TikTok वापराच्या पद्धती आणि डिजिटल स्वास्थ्याबद्दलची त्यांची स्वतःची धारणा

   Virós-Martín, C.; Montaña-Blasco, M.; Jiménez-Morales, M.
   Humanities and Social Sciences Communications, 11, 1444

   स्पेनमधील 737 किशोरवयीनांच्या सर्वेक्षणात, बहुतेकांना TikTok वरील त्यांच्या वेळेबद्दल मुख्यतः सकारात्मक वाटत होते. दिवसाला दोन तासांपेक्षा जास्त वापर करणाऱ्या किशोरांनी सांगितले की स्वतःसाठी मर्यादा घालणे त्यांना जास्त कठीण जाते. जास्त वेळ वापराचा त्यांच्या भावनिक ताकदीशी किंवा मैत्रीशी संबंध आढळला नाही.

   रचना

   एका वेळचा (क्रॉस-सेक्शनल)

   वर्ष

   2024

   कुठे

   स्पेन

   विषय

   डिजिटल वर्तन, तरुणांचे स्वास्थ्य

   मर्यादा

   मर्यादा नोंदवल्या आहेत

8. महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांच्या झोपेच्या गुणवत्तेवर short video व्यसनाचा परिणाम: शारीरिक हालचाल आणि टाळाटाळ वर्तन यांच्या साखळी मध्यस्थ परिणाम

   Zhao, Z.; Kou, Y.
   Frontiers in Psychology

   337 महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांच्या या अभ्यासात असे आढळले की short video व्यसनाचे जास्त गुण कमी दर्जाच्या झोपेशी जोडलेले होते. कमी शारीरिक हालचाल आणि जास्त टाळाटाळ हे दोन्हीही short video व्यसनाच्या जास्त गुणांशी आणि कमी दर्जाच्या झोपेशी जोडलेले होते. लेखकांनी mediation चे निष्कर्ष नोंदवले आहेत, ज्यातून असे सुचते की शारीरिक हालचाल आणि टाळाटाळ या संबंधाचे स्पष्टीकरण करण्यात काही प्रमाणात मदत करू शकतात.

   रचना

   एका वेळचा (क्रॉस-सेक्शनल)

   वर्ष

   2024

   विषय

   डिजिटल वर्तन, झोप, तरुणांचे स्वास्थ्य

   मर्यादा

   मर्यादा नोंदवल्या आहेत

9. चीनमधील किशोरवयीनांमध्ये शॉर्ट व्हिडिओचा वापर आणि नैराश्य यांच्यातील संबंध: गरजपूर्ती (need gratification) आणि शॉर्ट व्हिडिओ व्यसन यांच्या मध्यस्थ भूमिकांचे परीक्षण

   Zhu, C.; Jiang, Y.; Lei, H. et al.
   Heliyon, 10(9), e30346

   चीनमधील 1,302 हायस्कूल विद्यार्थ्यांच्या सर्वेक्षणात, शॉर्ट व्हिडिओ पाहण्यात घालवलेल्या वेळेचा नैराश्याशी फक्त कमकुवत संबंध होता. पाहणे थांबवता न येणे, याचा नैराश्याशी खूप जास्त भक्कम संबंध होता. हा अभ्यास संबंध दाखवतो, कारणे नाही, आणि हा संबंध कोणत्याही दिशेने असू शकतो.

   रचना

   एका वेळचा (क्रॉस-सेक्शनल)

   वर्ष

   2024

   कुठे

   चीन

   विषय

   डिजिटल वर्तन, मानसिक स्वास्थ्य, तरुणांचे स्वास्थ्य

   मर्यादा

   मर्यादा नोंदवल्या आहेत

एखादा अभ्यास इथे तेव्हाच प्रकाशित होतो, जेव्हा त्याचा स्रोत ओळखून तपासला जातो, त्याच्या रचनेचे वर्गीकरण होते, त्याचा निष्कर्ष मूळ स्रोताशी जुळवून तपासला जातो, आणि त्याच्या मर्यादा नोंदवल्या जातात. आम्ही पुराव्यांचे मूल्यमापन कसे करतो