संशोधन ग्रंथालय

शॉर्ट व्हिडिओ फीडबद्दल अभ्यासांमध्ये प्रत्यक्षात काय आढळले आहे. प्रत्येक नोंदीत तिचा स्रोत, अभ्यासाची रचना आणि मर्यादा सांगितलेल्या असतात, आणि स्रोताचा निष्कर्ष आम्ही लावलेल्या अर्थापासून वेगळा ठेवलेला असतो.

लक्ष या विषयावरील अभ्यास

16 पैकी 9

निवड काढा

थायलंडमधील प्रीस्कूल वयाच्या मुलांमध्ये short-form video माध्यम वापर आणि दुर्लक्ष, अतिसक्रिय-आवेगी, तसेच oppositional defiant लक्षणे यांतील संबंध
Anuroj, K.; Aroonkamonsri, V.
BMC Public Health
या अभ्यासात थायलंडमधील 3–5 वर्षांच्या प्रीस्कूल वयाच्या मुलांकडे पाहिले गेले. short-form video वापर आणि काळजीवाहकांनी नोंदवलेल्या वर्तन-संबंधित लक्षणांमध्ये संबंध आहे का, हे तपासले गेले. मुलांनी सरासरी 3.0 तास प्रतिदिन स्क्रीन वापरली. त्यात 1.6 तास short-form video होता. short-form video चा जास्त वापर हा अधिक दुर्लक्ष, अतिसक्रिय-आवेगी, आणि oppositional defiant लक्षणांशी संबंधित होता. हा अभ्यास cross-sectional असल्यामुळे, short-form video वापरामुळे ही लक्षणे झाली का हे तो दाखवू शकत नाही.
रचना
एका वेळचा (क्रॉस-सेक्शनल)
वर्ष
2026
कुठे
थायलंड
विषय
लक्ष, डिजिटल वर्तन, तरुणांचे स्वास्थ्य
मर्यादा
मर्यादा नोंदवल्या आहेत
वैद्यकीय विद्यार्थ्यांमध्ये short-form video वापराचा लक्ष नियंत्रण आणि झोपेच्या गुणवत्तेशी संबंध: एक cross-sectional अभ्यास
Mohammed, B. A.; Allampally, S.; Sadanandam, P. et al.
Cureus
या cross-sectional अभ्यासात 342 वैद्यकीय विद्यार्थ्यांमधील short-form video वापर पाहिला. जे विद्यार्थी short-form video अॅप्स जास्त वेळा उघडत होते, त्यांच्यात लक्ष नियंत्रण कमी होते, तर जे विद्यार्थी जास्त वेळ पाहत होते, त्यांची झोपेची गुणवत्ता अधिक खराब होती. हा अभ्यास cross-sectional असल्यामुळे, तो कारण-परिणाम नव्हे तर संबंध दाखवतो.
रचना
एका वेळचा (क्रॉस-सेक्शनल)
वर्ष
2026
विषय
लक्ष, डिजिटल वर्तन, झोप
मर्यादा
मर्यादा नोंदवल्या आहेत
लक्ष-संबंधित उतावळेपणा, short-form video चा वापर आणि किशोरवयीन मुलांचे शाळेतील गैरवर्तन: पालकांच्या मीडिया मध्यस्थीच्या मध्यस्थीकारी भूमिकेचा अभ्यास
Li, L.; Jia, C. X.
Humanities and Social Sciences Communications
या cross-sectional अभ्यासात 839 चिनी किशोरवयीन मुलांमध्ये short-form video चा वापर, लक्ष-संबंधित उतावळेपणा, आणि शाळेतील गैरवर्तन यांचा अभ्यास करण्यात आला. लक्ष-संबंधित उतावळेपणा हा short-form video च्या वापराशी सकारात्मकरीत्या संबंधित होता, आणि हे दोन्ही शाळेतील गैरवर्तनाशीही सकारात्मकरीत्या संबंधित होते. पालकांची सक्रिय media mediation ही लक्ष-संबंधित उतावळेपणा आणि शाळेतील गैरवर्तन यांच्यातील संबंधात मध्यस्थी करत असल्याचे नोंदवले गेले.
रचना
एका वेळचा (क्रॉस-सेक्शनल)
वर्ष
2026
कुठे
चीन
विषय
लक्ष, डिजिटल वर्तन, शिक्षण
मर्यादा
मर्यादा नोंदवल्या आहेत
लक्ष विखुरणे आणि भावनिक त्रास: 18-45 वर्षे वयाच्या भारतीय प्रौढांमधील सोशल मीडिया वापराचा मिश्र-पद्धती (mixed-methods) अभ्यास
Bayaskar, S.; Sharma, D.
BMC Psychology, 14, 1080
582 भारतीय प्रौढांच्या या सर्वेक्षणात असे आढळले की सोशल मीडियावर जास्त वेळ घालवणाऱ्या लोकांचे लक्ष विखुरलेले, तुटक असण्याची शक्यता जास्त होती. ज्यांचे लक्ष विखुरलेले होते, त्यांनी जास्त चिंता आणि उदास मनःस्थितीही नोंदवली. अनेकांनी सांगितले की Reels आणि WhatsApp यांच्यात सतत इकडून तिकडे जाण्यामुळे त्यांचे मन गोंधळलेले राहते. हा अभ्यास एक संबंध दाखवतो; सोशल मीडियामुळे या समस्या होतात, हे तो दाखवत नाही.
रचना
एका वेळचा (क्रॉस-सेक्शनल)
वर्ष
2026
कुठे
भारत
विषय
लक्ष, डिजिटल वर्तन, मानसिक स्वास्थ्य
मर्यादा
मर्यादा नोंदवल्या आहेत
फीड, भावना आणि एकाग्रता: शॉर्ट व्हिडिओ वापराशी सहसंबंधित (correlates) बौद्धिक आणि मानसिक आरोग्यविषयक घटकांचे परीक्षण करणारा पद्धतशीर आढावा आणि मेटा-ॲनालिसिस
Nguyen, L.; Walters, J.; Paul, S. et al.
Psychological Bulletin, 151(9), 1125–1146
या अभ्यासात आधीच्या 71 अभ्यासांचे निकाल एकत्र केले गेले, ज्यांत मिळून जवळपास 100,000 लोक होते. त्या सर्व अभ्यासांमध्ये, जे लोक जास्त शॉर्ट व्हिडिओ पाहत, त्यांचे लक्ष आणि आत्मनियंत्रण सहसा कमकुवत होते, आणि त्यांना थोडा जास्त ताण आणि चिंता होती. शरीराबद्दलची प्रतिमा (body image) किंवा आत्मसन्मान यांच्याशी कोणताही संबंध आढळला नाही. हे अनेक अभ्यासांमध्ये दिसलेले संबंध आहेत; शॉर्ट व्हिडिओंमुळे या समस्या होतात, हे ते सिद्ध करत नाहीत.
रचना
मेटा-ॲनालिसिस
वर्ष
2025
कुठे
अनेक देश
विषय
लक्ष, डिजिटल वर्तन, मानसिक स्वास्थ्य, तरुणांचे स्वास्थ्य
मर्यादा
मर्यादा नोंदवल्या आहेत
Reels पासून स्मरणशक्तीपर्यंत: तरुणांमध्ये शॉर्ट व्हिडिओचे व्यसन आणि स्मरणशक्तीचे कार्य यांच्यातील संबंधात लक्ष अंशतः मध्यस्थाची (mediator) भूमिका बजावते
Al-Leimon, O.; Pan, W.; Jaber, A.-R. et al.
Healthcare (Basel), 13(3), 252
जॉर्डनमधील 1,000 हून अधिक विद्यापीठ विद्यार्थ्यांच्या सर्वेक्षणात, निम्म्या विद्यार्थ्यांमध्ये शॉर्ट व्हिडिओच्या व्यसनाची मध्यम ते जास्त लक्षणे दिसली. व्यसनाचे जास्त गुण असलेल्या विद्यार्थ्यांनी स्मरणशक्तीच्या जास्त अडचणी नोंदवल्या — काही प्रमाणात कमकुवत लक्षामुळे — आणि त्यांचे परीक्षेतील गुण (grades) सहसा कमी होते. आधी काय आले, हे हा अभ्यास सांगू शकत नाही.
रचना
एका वेळचा (क्रॉस-सेक्शनल)
वर्ष
2025
कुठे
जॉर्डन
विषय
लक्ष, डिजिटल वर्तन, शिक्षण, तरुणांचे स्वास्थ्य
मर्यादा
मर्यादा नोंदवल्या आहेत
थायलंडमधील शालेय वयातील मुलांमध्ये short-form व्हिडिओ माध्यमांचा वापर अधिक दुर्लक्षात्मक लक्षणांशी संबंधित आहे: एका cross-sectional सर्वेक्षणातून मिळालेले निष्कर्ष
Chiencharoenthanakij, R.; Yothamart, K.; Chantathamma, N. et al.
Brain and Behavior
थायलंडमधील या सर्वेक्षणात 6-12 वयाच्या मुलांमध्ये short-form व्हिडिओ वापर आणि दुर्लक्षात्मक वर्तन यांचा संबंध आहे का, हे पाहिले गेले. short-form व्हिडिओचा वापर जास्त असणे हे अधिक दुर्लक्षात्मक वर्तनाशी संबंधित होते, आणि हा संबंध कमी वयाच्या मुलांमध्ये अधिक मजबूत होता. hyperactive-impulsive किंवा oppositional-defiant वर्तनांशी महत्त्वपूर्ण संबंध आढळला नाही.
रचना
एका वेळचा (क्रॉस-सेक्शनल)
वर्ष
2025
कुठे
थायलंड
विषय
लक्ष, डिजिटल वर्तन, तरुणांचे स्वास्थ्य
मर्यादा
मर्यादा नोंदवल्या आहेत
जास्त स्वाइप, कमी विचार: TikTok च्या वापरामुळे विश्लेषणात्मक विचारात अडथळा येतो
Jiang, Q.; Ma, L.
Cyberpsychology: Journal of Psychosocial Research on Cyberspace, 18(3)
चीनमधील विद्यापीठ विद्यार्थ्यांवरील दोन छोट्या प्रयोगांमध्ये, TikTok वर 20 ते 30 मिनिटे स्वाइप करणाऱ्या लोकांनी, वाचन करणाऱ्या किंवा स्वाइप न करणाऱ्या लोकांच्या तुलनेत, लगेच नंतर काळजीपूर्वक विचार करण्याच्या एका छोट्या चाचणीत थोडी वाईट कामगिरी केली. व्हिडिओंमध्ये काय दाखवले होते यापेक्षा, स्वाइप करण्याच्या क्रियेमुळेच फरक पडला, असे दिसले. हा परिणाम अल्पकालीन होता.
रचना
यादृच्छिक (रँडमाइज्ड) प्रयोग
वर्ष
2024
कुठे
चीन
विषय
व्यसन लावणारे डिझाइन, लक्ष
मर्यादा
मर्यादा नोंदवल्या आहेत
शॉर्ट व्हिडिओंमुळे ठरवलेले हेतू लक्षात ठेवण्याची आपली क्षमता कमी होते: संदर्भ बदलण्याचा (context switching) भावी स्मरणशक्तीवर (prospective memory) होणारा परिणाम
Chiossi, F.; Haliburton, L.; Ou, C. et al.
Proceedings of the 2023 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (ACM), pp. 1–15
जर्मनीतील एका छोट्या प्रयोगशाळा अभ्यासात, 60 तरुण प्रौढांना एक काम करताना 10 मिनिटांसाठी थांबवले गेले. ज्यांनी त्या विरामात TikTok स्क्रोल केले, ते आधी ठरवलेली एखादी गोष्ट करायची लक्षात ठेवण्यात खूपच वाईट ठरले. ज्यांनी Twitter वापरले, एक YouTube व्हिडिओ पाहिला किंवा विश्रांती घेतली, त्यांच्याबाबत असे झाले नाही. लेखकांना वाटते की छोट्या व्हिडिओंमध्ये पटापट होणारा बदल हे याचे कारण आहे, पण हा अभ्यास छोटा आणि प्राथमिक आहे.
रचना
नियंत्रित प्रयोग
वर्ष
2023
कुठे
जर्मनी
विषय
व्यसन लावणारे डिझाइन, लक्ष
मर्यादा
मर्यादा नोंदवल्या आहेत

एखादा अभ्यास इथे तेव्हाच प्रकाशित होतो, जेव्हा त्याचा स्रोत ओळखून तपासला जातो, त्याच्या रचनेचे वर्गीकरण होते, त्याचा निष्कर्ष मूळ स्रोताशी जुळवून तपासला जातो, आणि त्याच्या मर्यादा नोंदवल्या जातात. आम्ही पुराव्यांचे मूल्यमापन कसे करतो