ਖੋਜ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ

1. ਥਾਈ ਪ੍ਰੀ-ਸਕੂਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ-ਫਾਰਮ ਵੀਡੀਓ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਦੀ ਕਮੀ, ਅਤਿ ਸਰਗਰਮੀ-ਆਵੇਗਸ਼ੀਲਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ-ਅਣਆਗਿਆਕਾਰੀ ਲੱਛਣਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ

   Anuroj, K.; Aroonkamonsri, V.
   BMC Public Health

   ਇਸ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਥਾਈ ਪ੍ਰੀ-ਸਕੂਲ ਬੱਚਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 3–5 ਸਾਲ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਜਾਂਚਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਕੀ ਛੋਟੀ-ਫਾਰਮ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅੰਕਿਤ ਵਿਹਾਰਕ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਬੱਚੇ ਔਸਤ 3.0 ਘੰਟੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਸਕ੍ਰੀਨ ਵਰਤਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 1.6 ਘੰਟੇ ਛੋਟੀ-ਫਾਰਮ ਵੀਡੀਓ ਦੇ ਸਨ। ਛੋਟੀ-ਫਾਰਮ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਧਿਆਨ ਦੀ ਕਮੀ, ਅਤਿ ਸਰਗਰਮੀ-ਆਵੇਗਸ਼ੀਲਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ-ਅਣਆਗਿਆਕਾਰੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਧਿਐਨ cross-sectional ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਛੋਟੀ-ਫਾਰਮ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੇ ਇਹ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

   ਕਿਸਮ

   ਕ੍ਰਾਸ-ਸੈਕਸ਼ਨਲ

   ਸਾਲ

   2026

   ਕਿੱਥੇ

   ਥਾਈਲੈਂਡ

   ਵਿਸ਼ੇ

   ਧਿਆਨ, ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਹਾਰ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ

   ਸੀਮਾਵਾਂ

   ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹਨ

2. ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ-ਰੂਪ ਵੀਡੀਓ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਿਯੰਤਰਣ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ: ਇੱਕ ਕਰਾਸ-ਸੈਕਸ਼ਨਲ ਅਧਿਐਨ

   Mohammed, B. A.; Allampally, S.; Sadanandam, P. et al.
   Cureus

   ਇਸ ਕਰਾਸ-ਸੈਕਸ਼ਨਲ ਅਧਿਐਨ ਨੇ 342 ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ-ਰੂਪ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਜਿਹੜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਛੋਟੀ-ਰੂਪ ਵੀਡੀਓ ਐਪਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਵਾਰ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਨਿਯੰਤਰਣ ਘੱਟ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਜਿਹੜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੇਖਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਹੋਰ ਖਰਾਬ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਕਰਾਸ-ਸੈਕਸ਼ਨਲ ਸੀ, ਇਹ ਕਾਰਣ-ਪਰਭਾਵ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਸੰਬੰਧ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

   ਕਿਸਮ

   ਕ੍ਰਾਸ-ਸੈਕਸ਼ਨਲ

   ਸਾਲ

   2026

   ਵਿਸ਼ੇ

   ਧਿਆਨ, ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਹਾਰ, ਨੀਂਦ

   ਸੀਮਾਵਾਂ

   ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹਨ

3. ਧਿਆਨ-ਸੰਬੰਧੀ ਆਵੇਗਸ਼ੀਲਤਾ, ਛੋਟੀ-ਰੂਪ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲੀ ਗਲਤ ਵਰਤਾਰੇ: ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਮੀਡੀਆ ਮਧਸਥਤਾ ਦੀ ਵਿਚੋਲਗੀ ਭੂਮਿਕਾ

   Li, L.; Jia, C. X.
   Humanities and Social Sciences Communications

   ਇਸ cross-sectional ਅਧਿਐਨ ਨੇ 839 ਚੀਨੀ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ-ਰੂਪ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਵਰਤੋਂ, ਧਿਆਨ-ਸੰਬੰਧੀ ਆਵੇਗਸ਼ੀਲਤਾ, ਅਤੇ ਸਕੂਲੀ ਗਲਤ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਧਿਆਨ-ਸੰਬੰਧੀ ਆਵੇਗਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਛੋਟੀ-ਰੂਪ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸਕੂਲੀ ਗਲਤ ਵਰਤਾਰੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਬੰਧ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਮਾਪਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਗਰਮ ਮੀਡੀਆ ਮਧਸਥਤਾ ਧਿਆਨ-ਸੰਬੰਧੀ ਆਵੇਗਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਸਕੂਲੀ ਗਲਤ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਵਿਚੋਲਗੀ ਕਰਦੀ ਸੀ।

   ਕਿਸਮ

   ਕ੍ਰਾਸ-ਸੈਕਸ਼ਨਲ

   ਸਾਲ

   2026

   ਕਿੱਥੇ

   ਚੀਨ

   ਵਿਸ਼ੇ

   ਧਿਆਨ, ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਹਾਰ, ਸਿੱਖਿਆ

   ਸੀਮਾਵਾਂ

   ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹਨ

4. ਧਿਆਨ ਦਾ ਖਿੰਡਣਾ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ: 18-45 ਸਾਲ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਬਾਲਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਮਿਸ਼ਰਤ-ਤਰੀਕਿਆਂ (mixed-methods) ਵਾਲਾ ਅਧਿਐਨ

   Bayaskar, S.; Sharma, D.
   BMC Psychology, 14, 1080

   582 ਭਾਰਤੀ ਬਾਲਗਾਂ ਦੇ ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ’ਤੇ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੰਡਿਆ ਅਤੇ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਸੀ। ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਧਿਆਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੱਧ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਉਦਾਸ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸੀ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰੀਲਜ਼ ਅਤੇ WhatsApp ਵਿਚਾਲੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਇੱਕ ਸਬੰਧ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

   ਕਿਸਮ

   ਕ੍ਰਾਸ-ਸੈਕਸ਼ਨਲ

   ਸਾਲ

   2026

   ਕਿੱਥੇ

   ਭਾਰਤ

   ਵਿਸ਼ੇ

   ਧਿਆਨ, ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਹਾਰ, ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ

   ਸੀਮਾਵਾਂ

   ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹਨ

5. ਰੀਲਜ਼ ਤੋਂ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਤੱਕ: ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਟ-ਫ਼ਾਰਮ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਲਤ ਅਤੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਵਿਚਾਲੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਅੰਸ਼ਕ ਵਿਚੋਲਗੀ (partial mediation) ਕਰਦਾ ਹੈ

   Al-Leimon, O.; Pan, W.; Jaber, A.-R. et al.
   Healthcare (Basel), 13(3), 252

   ਜੌਰਡਨ ਦੇ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ, ਅੱਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਟ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਲਤ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਲੱਛਣ ਦਿਸੇ। ਲਤ ਦੇ ਵੱਧ ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਦੀਆਂ ਵੱਧ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੱਸੀਆਂ, ਜੋ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੰਬਰ ਅਕਸਰ ਘੱਟ ਸਨ। ਅਧਿਐਨ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਆਇਆ।

   ਕਿਸਮ

   ਕ੍ਰਾਸ-ਸੈਕਸ਼ਨਲ

   ਸਾਲ

   2025

   ਕਿੱਥੇ

   ਜਾਰਡਨ

   ਵਿਸ਼ੇ

   ਧਿਆਨ, ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਹਾਰ, ਸਿੱਖਿਆ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ

   ਸੀਮਾਵਾਂ

   ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹਨ

6. ਛੋਟੇ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵੀਡੀਓ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਥਾਈ ਸਕੂਲੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਅਧਿਆਨ-ਘਾਟ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ: ਇਕ ਕ੍ਰਾਸ-ਸੈਕਸ਼ਨਲ ਸਰਵੇ ਤੋਂ ਜਾਣਕਾਰੀਆਂ

   Chiencharoenthanakij, R.; Yothamart, K.; Chantathamma, N. et al.
   Brain and Behavior

   ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਰਵੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕੀ ਛੋਟੇ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 6-12 ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਨ-ਘਾਟ ਵਾਲੇ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਛੋਟੇ-ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਵੱਧ ਵਰਤੋਂ ਵੱਧ ਅਧਿਆਨ-ਘਾਟ ਵਾਲੇ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਬੰਧ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਤਿ-ਸਰਗਰਮ-ਆਵੇਗਪੂਰਨ ਜਾਂ ਵਿਰੋਧੀ-ਅਵਿਗਿਆਕਾਰੀ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

   ਕਿਸਮ

   ਕ੍ਰਾਸ-ਸੈਕਸ਼ਨਲ

   ਸਾਲ

   2025

   ਕਿੱਥੇ

   ਥਾਈਲੈਂਡ

   ਵਿਸ਼ੇ

   ਧਿਆਨ, ਡਿਜੀਟਲ ਵਿਹਾਰ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ

   ਸੀਮਾਵਾਂ

   ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹਨ

ਕੋਈ ਅਧਿਐਨ ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸਰੋਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਕਿਸਮ ਤੈਅ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨੂੰ ਮੂਲ ਸਰੋਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦਰਜ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹੋਣ। ਅਸੀਂ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਰਖਦੇ ਹਾਂ